Hayalinizdeki evi buldunuz ve satıcıyla fiyat konusunda el sıkıştınız. Ancak gayrimenkul alım süreci sadece evin satış bedelini ödemekle bitmez. Bütçenizi planlarken hesaba katmadığınız resmi harçlar ve yan giderler, tapu gününde ciddi bir finansal sıkışıklığa yol açabilir. İşte ev alırken karşınıza çıkacak yasal ve gizli maliyetler.
1. Tapu Harcı (En Büyük Yan Maliyet)
Gayrimenkul alım satımlarında devlet tarafından tahsil edilen en önemli gider tapu harcıdır. Yasal olarak, beyan edilen satış bedelinin %4'ü oranında tapu harcı ödenir. Kanuna göre bu harcın %2'sini alıcı, %2'sini ise satıcı ödemekle mükelleftir. Ancak ülkemizdeki piyasa teamüllerinde, aksi sözleşmeyle kararlaştırılmadığı sürece bu harcın tamamı (%4) genellikle alıcı tarafa yüklenmektedir. Örneğin 3 milyon TL beyan edilen bir evde 120.000 TL tapu harcı maliyeti doğar.
2. Gayrimenkul Danışmanı (Emlakçı) Komisyonu
Eğer evi bir aracı kurum veya emlak danışmanı vasıtasıyla alıyorsanız, yasal olarak taşınmaz ticaret yönetmeliğine göre satış bedelinin %2 + KDV oranında hizmet bedeli ödemeniz gerekir. Bu oran hem alıcıdan hem de satıcıdan ayrı ayrı tahsil edilir.
3. Banka Kredisi Kullanacaklar İçin Ek Masraflar
Evi nakit değil de konut kredisiyle alıyorsanız, bankanın zorunlu kıldığı şu masraflar kalemi bütçenize eklenir:
- Ekspertiz Ücret: Bankanın evin değerini belirlemesi için gönderdiği SPK lisanslı değerleme uzmanının rapor ücretidir.
- Dosya Masrafı (Kredi Tahsis Ücreti): Kullanılan toplam kredi tutarının binde 5'ini geçemez.
- Zorunlu Sigortalar: Depreme karşı yasal zorunluluk olan DASK (Zorunlu Deprem Sigortası), Konut Sigortası ve bankanın talep ettiği Hayat Sigortası prim ödemeleri.